Bogdan Miś: Działo się (176)

 26.03.2019

Kolejny tydzień (27 marca – 2 kwietnia) przynosi — jak zazwyczaj — przegląd wydarzeń z przeszłości. Ograniczamy się w zasadzie do zdarzeń, związanych z nauką, techniką, kulturą — czyli z tym, co naprawdę ważne dla postępu cywilizacji. Zupełnie incydentalnie omawiamy wydarzenia polityczne.

Kryterium wyboru informacji chyba nie istnieje, a w każdym razie jest ogromnie subiektywne. Czasami skupiamy się na faktach tylko ciekawych, intrygujących albo po prostu zabawnych.

Oto te fakty:

27 marca

Ilustracja

Replika geobukseonu

1592 – Wszedł do służby pierwszy koreański okręt wojenny typu geobukseon, znany również jako „okręt-żółw” – używany przez Królewską Marynarkę Wojenną koreańskiej dynastii Joseon od XV do XIX wieku. Zaletami geobukseonów była ochrona załogi uzyskana dzięki pancerzowi, wiosła – uniezależniające od siły wiatru – oraz siła ognia. W 1979 roku dokonano udanej rekonstrukcji geobukseonu, którego kopię naturalnej wielkości można obecnie zwiedzać w dawnej bazie morskiej Yi Sun-sina, mieście Yeosu. Jakby pierwszy pancernik…

1914 – Belgijski chirurg Albert Hustin dokonał pierwszej udanej niebezpośredniej transfuzji krwi.

1957 – W Paryżu rozpoczął się pierwszy międzynarodowy festiwal teatralny Teatr Narodów, zorganizowany z inicjatywy Międzynarodowego Instytutu Teatralnego (ITI), na którym po raz pierwszy na jednej scenie spotkały się teatry z obu stron żelaznej kurtyny. Dla uczczenia tego zdarzenia w 1961 roku dzień 27 marca ustanowiono Międzynarodowym Dniem Teatru.

28 marca

1842 – Odbył się pierwszy koncert Filharmoników Wiedeńskich. To najważniejsza orkiestra w Austrii. W rankingu prestiżowego brytyjskiego miesięcznika Gramophone Filharmonicy Wiedeńscy uzyskali miano jednej z pięciu najlepszych orkiestr świata. Od 1933 r. orkiestra nie ma stałego dyrygenta (pierwszym w dziejach był Otto Nikolai), lecz gości w tej roli różne światowe sławy.

1910 – Francuz Henri Fabre odbył pierwszy w historii lot na hydroplanie, startując z jeziora Berre pod Marsylią.

https://s2.qwant.com/thumbr/0x0/7/1/8496d7eece482551f6e4c91b524b4fde9d0130589ec34ac8681af39692570c/jerome-isaac-friedman-4.jpg?u=http%3A%2F%2Fwww.quotationof.com%2Fimages%2Fjerome-isaac-friedman-4.jpg&q=0&b=1&p=0&a=1

Jerome Isaac Friedman

1930 – Urodził się Jerome Isaac Friedman, amerykański fizyk, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie fizyki. W roku 1990 otrzymał tę nagrodę wraz z Richardem Taylorem i Henry Kendallem za pionierskie badania dotyczące głęboko nieelastycznego rozpraszania elektronów na protonach i związanych neutronach, co miało istotny wpływ na rozwój modelu kwarkowego w fizyce cząstek. Potwierdziło się, że atomy nie są najmniejszymi składnikami materii.

29 marca

1516 – W Wenecji utworzono pierwsze na świecie getto żydowskie. Termin „getto” wywodzi się od określenia obszaru starej odlewni na obrzeżach Wenecji, gdzie znajdowała się żydowska dzielnica. W XVII wieku, czyli w kulminacyjnym momencie istnienia getta, mieszkało w nim ok. 5 tysięcy osób. W związku z tym, że teren nie mógł być powiększany, a liczba ludności była coraz większa, wzniesiono tam pierwsze „drapacze chmur”, które liczyły do 7–8 pięter.

Wilhelm Steinitz2.jpg

Wilhelm Steinitz

1886 – Austriak Wilhelm Steinitz został pierwszym mistrzem świata w szachach. W 1883 roku Steinitz zamieszkał w Nowym Jorku, w 1888 roku otrzymał amerykańskie obywatelstwo, wcześniej reprezentował Austro-Węgry.

1967 – Zwodowano pierwszy francuski atomowy okręt podwodny Le Redoutable, całkowicie zaprojektowany i zbudowany przez Francuzów, bez współpracy z innymi państwami. Okręty tej klasy były przeznaczone do przenoszenia rakiet woda-ziemia z głowicami jądrowymi, tzw. SSBM, również projektu i produkcji francuskiej i dzięki nim Francja uzyskała własną triadę atomową.

30 marca

1796Carl Friedrich Gauss udowodnił, że możliwe jest skonstruowanie siedemnastokąta foremnego przy użyciu cyrkla i linijki. To strasznie trudna konstrukcja, choć dziś znamy kilka sposobów jej przeprowadzenia. Gauss tak był dumny z tego odkrycia, że zażyczył sobie, aby figurę tę wyryto na jego grobie, jednak jego życzenie nie zostało spełnione, ponieważ ze względów technicznych trudno było wykuć siedemnastokąt tak, by widoczne było, że nie jest on kołem. Zamiast tego na grobie Gaussa umieszczono siedemnastoramienną gwiazdę.

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/ee/Emoticons_Puck_1881_with_Text.png

Pierwsze emotikony

1881 – W amerykańskim magazynie satyrycznym „Puck” pojawiły się pierwsze emotikony. Znaczek 🙂 został użyty po raz pierwszy 19 września 1982 o godzinie 11:44 przez profesora Scotta Fahlmana z Carnegie Mellon University, jednak sam pomysł typograficznych emotikonów złożonych ze znaków przestankowych pojawił się po raz pierwszy właśnie 30 marca 1881.

1987 – Na aukcji w Nowym Jorku sprzedano za 39,85 mln dolarów obraz Słoneczniki Vincenta van Gogha.

31 marca

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ee/Pearse_aeroplane_replica%2C_South_Canterbury_Museum-2.jpg/800px-Pearse_aeroplane_replica%2C_South_Canterbury_Museum-2.jpg

Replika samolotu Pearse’a

1903 – Według wiarygodnych zeznań świadków nowozelandzki konstruktor Richard Pearse odbył lot maszyną z napędem cięższą od powietrza (około 8 miesięcy przed braćmi Wright). Nie ma jednak innych dowodów tego wydarzenia. Pearse nie rozwijał swojego samolotu tak, jak robili to bracia Wright. Muzeum Transportu i Technologii w Auckland prezentuje pozostałości po jego samolocie wraz z wszystkimi częściami, które zachowały się do tego czasu.

1930 – Wszedł w życie niesłychanie pruderyjny Kodeks Haysa (ang. United States Motion Picture Production Code of 1930), który narzucał ścisłe wytyczne co do traktowania scen dotyczących seksu, zbrodni, religii i przemocy w filmach amerykańskich. Kodeks ten obowiązywał wytwórnie filmowe w USA przez następne 40 lat. Kodeks Haysa wydaje się dziś śmieszny, ale był w istocie groźną obskurancką cenzurą, głównie w obszarze życia seksualnego. Na szczęście dla sztuki, nie wszyscy producenci filmów go do końca przestrzegali.

1966 – Została wystrzelona radziecka sonda Łuna 10, pierwszy sztuczny satelita Księżyca.

1 kwietnia

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/1/1d/Eclipse%28horse%29.jpg

Eclipse

1764 – Urodził się angielski ogier-reproduktor Eclipse, będący przodkiem 80% obecnie żyjących koni wyścigowych. Był to kasztanowaty koń pełnej krwi angielskiej. Od 3 maja 1769 roku Eclipse wygrał wszystkie swoje wyścigi, których było 18. Po takiej serii wygranych, które często kończyły się kilkusetmetrową przewagą na mecie nad przeciwnikami, konkurenci nie chcieli wystawiać swoich koni do walki z Eclipse. Został już tylko reproduktorem.

1930 – Premiera niemieckiego filmu Błękitny anioł w reżyserii Josefa von Sternberga z Marleną Dietrich w roli głównej. Do dziś się go nieźle ogląda.

1976 – Radio BBC w ramach żartu na prima aprilis poinformowało o mającym tego dnia wystąpić jowiszowo-plutonowym efekcie grawitacyjnym redukującym ziemskie ciążenie. W telefonach do stacji wystąpienie tego zjawiska potwierdziły setki słuchaczy. Nie ma takiej durnoty, w którą ludzie by nie uwierzyli.

2 kwietnia

1800 – W wiedeńskim Burgtheater odbyła się premiera I symfonii Ludwiga van Beethovena. Została zadedykowana baronowi Gottfriedowi van Swietenowi. Nie jest tak znana, jak V czy IX, ale to też wielkie dzieło. Wykonanie go trwa około 28 minut.

1845 – Francuscy fizycy Armand Fizeau i Jean Bernard Léon Foucault wykonali pierwsze zdjęcie Słońca.

Słynna piramida potrzeb Maslowa

1908 – Urodził się Abraham Harold Maslow (zm. 8 czerwca 1970) – amerykański psycholog, autor teorii hierarchii potrzeb. Jeden z najważniejszych przedstawicieli nurtu psychologii humanistycznej i psychologii transpersonalnej.

Wyszperał

Bogdan Miś

Wszystkie ilustracje i fakty pochodzą z zasobów Wikipedii. Opinie i komentarze autora.

Print Friendly, PDF & Email
Print Friendly, PDF & Email